راز جدیدی که برملا شد شست وشوی شبانه مغز چیست؟
به گزارش خبرآنلاین، مطالعه ای تازه نشان میدهد خواب نقش برجسته ی در پاکسازی مواد زائد و سمی ــ همچون پروتئین های در رابطه با بیماری آلزایمر ــ از مغز ایفا می کند و داده های به دست آمده از ساعات هوشمند ممکنست در آینده به شناسایی اختلال در این روند کمک کنند.
این پژوهش که در نشریه علمی Science انتشار یافته، می گوید ریتم پاکسازی مغز با تغییرات بسیار ظریف در فاصله میان ضربان های قلب هم زمان است؛ تغییراتی که می توان آنها را با ابزارهای پوشیدنی مانند ساعت هوشمند اندازه گیری نمود.
سلامت نیوز به نقل از THE FINANCIAL TIMES نوشت: دانشمندان سال ها خواب را عمدتا فرآیندی برای استراحت و تثبیت حافظه می دانستند، اما حالا شواهد تازه نشان میدهد خواب نوعی «سامانه انتقال و شست وشوی مایعات» در مغز را فعال می کند؛ فرآیندی حیاتی که به حفظ سلامت مغز کمک می نماید. این یافته ها همینطور اخطار می دهد که کم خوابی ممکنست فراتر از خستگی روزانه، دستاوردهای جدی تری برای سلامت مغز داشته باشد.
«مایکن ندرگارد»، عصب شناس دانشگاه روچستر آمریکا و نویسنده این مقاله، می گوید: «در دهه های گذشته، خواب را بیشتر با حافظه و بازیابی انرژی مرتبط می دانستیم. اما حالا این ایده درحال ایجاد است که خواب یک وضعیت سازمان یافته برای انتقال مایعات در مغز است که به حفظ سلامت آن کمک می نماید. خواب کارکردهای زیادی دارد، اما به باور من پاکسازی مغز شاید بنیادی ترینِ آنها باشد.»
این مطالعه بر نقش گروهی از مواد شیمیایی تنظیم کننده مغز موسوم به «نورومدولاتورها» تمرکز دارد؛ موادی مانند سروتونین و دوپامین که در زمان بیداری بر خلق وخو، توجه، یادگیری و رفتار اثر می گذارند. بگفته محققان، هنگام خواب فعالیت این مواد وارد یک ریتم هماهنگ می شود.
این تغییرات هماهنگ سبب انقباض و انبساط رگ های خونی شده و جریان مایع مغزی ـ نخاعی را تقویت می کند؛ مایعی که از مغز در مقابل ضربه و عوامل بیماری زا محافظت می کند.
این مایع بوسیله شبکه ای موسوم به «سیستم گلیمفاتیک» حرکت می کند؛ سیستم ای که تیم ندرگارد در سال ۲۰۱۲ کشف کرد و وظیفه آن پاکسازی مغز از مواد زائد بالقوه خطرناک می باشد. همچون این مواد می توان به پروتئین های آمیلوئید بتا و تاو اشاره نمود که تجمع آنها با بیماری آلزایمر و برخی انواع زوال عقل مرتبط می باشد.
پژوهشگران می گویند تغییرات ماده شیمیایی «نوراپی نفرین» در طول خواب با تغییرات بسیار جزئی در فاصله زمانی میان ضربان های قلب هماهنگ است. این شاخص که «تنوع پذیری ضربان قلب» نام دارد، بوسیله ساعات هوشمند قابل اندازه گیری است و شاید بتواند نشانه ای از اختلال در روند پاکسازی شبانه مغز باشد.
ندرگارد می گوید این فرضیه هنوز نیازمند آزمایش های بیشتر است، اما مزیت مهم این شاخص آنست که می تواند اطلاعاتی درباره ی کیفیت خواب عرضه نماید، نه فقط مدت زمان آن.
کارشناسان دیگر هم این تحقیق را گامی مهم در درک عملکرد مغز توصیف کرده اند. «شیونا اسکیلز»، مدیر تحقیقات مؤسسه Alzheimer’s Research UK، می گوید این یافته ها به مطالعات پیشین درباره ی ارتباط اختلالات مزمن خواب با افزایش ریسک زوال عقل اعتبار بیشتری می بخشد.
او اضافه کرد: «این پژوهش همینطور نشان میدهد ریتم های شیمیایی مغز شاید در آینده به هدفی برای درمان تبدیل شوند؛ موضوعی که می تواند امید تازه ای برای مبتلایان به زوال عقل ایجاد نماید.»
با این حال برخی محققان اخطار می دهند که هنوز نباید درباره ی نقش قطعی این سازوکار نتیجه گیری شتاب زده کرد. «نینا رِزخورژک»، دانشمند بالینی لابراتوار زیست شناسی مولکولی کمبریج، تاکید می کند که بیشتر شواهد فعلی بر پایه مطالعات حیوانی است و برای اثبات این ارتباط در انسان به تحقیقات گسترده تری نیاز داریم.
او می گوید: «اگر بخواهیم بفهمیم اختلال خواب چطور بر بیماری های مزمن مغزی اثر می گذارد، باید به سراغ مطالعات انسانی و بررسی های حقیقی در زندگی روزمره برویم، نه این که تصور نماییم یک مسیر زیستی به تنهایی همه چیز را توضیح می دهد.»
منبع: tebeasil.ir
