دو تهدید جدی برای آینده بازار دارو
الهه جعفرزاده: در شرایطی که طی روزهای اخیر هشدارهایی در رابطه با کاهش ذخایر راهبردی دارو عنوان شده، فعالین حوزه سلامت اعتقاد دارند چالش های بازار دارو تنها به کمبود برخی اقلام محدود نمی گردد. افزایش قیمت ها، بدهی انباشته بیمه ها، دشواری واردات و گسترش فروش دارو خارج از شبکه رسمی، همچون مشکلاتی است که به قول کارشناسان می تواند دسترسی بیماران به دارو را بیشتر از پیش تحت تاثیر قرار دهد.
دکتر رسول نظری فرد، داروساز و مؤسس داروخانه بیماران خاص، در گفتگو با خبرآنلاین از وضعیت فعلی بازار دارو، علل کمبود برخی اقلام و تهدیدهای پیش روی نظام تأمین دارو می گوید.
کمبودها بیشتر در داروهای اعصاب و بیماران خاص
نظری فرد ضمن اشاره به وضعیت فعلی دارو در کشور می گوید: «بخش زیادی از کمبودها مربوط به برندهای دارویی است و کمبود داروهای ژنریک کمتر دیده می شود. اما در بعضی گروه ها همچنان کمبود جدی داریم.»
او ادامه می دهد: «در میان داروهای عمومی، بیشترین کمبود مربوط به داروهای اعصاب و روان است. در حوزه بیماران خاص هم با کمبود برخی داروهای هورمونی، فرآورده های خونی، داروهای ضدقارچ و بعضی از داروهای تخصصی وارداتی مواجه هستیم که برخی از آنها دو تا سه ماه است در بازار کمبود دارند.»
به گفته این داروساز، زمانی که یک دارو گرفتار کمبود می شود، بازگرداندن آن به بازار به تنهایی مشکل را حل نمی کند: «وقتی دارویی مدتی نایاب می شود، بیماران برای چند ماه آتی خود دارو ذخیره می کنند. بنابراین بازار باید چند برابر حالت عادی تأمین شود تا کمبود جبران شود.»
داروهای کمیاب از چه مسیری سر از بازار غیررسمی درمی آورند؟
نظری فرد یکی از مهم ترین مشکلات فعلی را خروج دارو از شبکه رسمی توزیع می داند و می گوید: «متأسفانه خیلی از داروهایی که در داروخانه پیدا نمی شوند، در بازار غیررسمی و فضای مجازی موجود هستند. این یعنی دارو از یک جایی نشت پیدا می کند و به دست واسطه ها می رسد.»
به گفته او، برخی افراد داروهای کمیاب را از بازار جمع آوری و احتکار می کنند و سپس با قیمت های چندبرابری می فروشند: «دارویی که بیمار می تواند با نسخه و بیمه با چندصد هزار تومان تهیه نماید، گاهی در بازار غیررسمی با قیمت های چندمیلیونی فروخته می شود. مشکل فقط گران فروشی نیست؛ مساله اصلی اینست که دارو از دسترس بیمار حقیقی خارج می شود و وارد چرخه ای می شود که هیچ نظارت مؤثری بر آن وجود ندارد.»
این داروساز باور دارد بخشی از داروهای یارانه ای و تحت پوشش بیمه هم از راه سوءاستفاده از نسخه نویسی الکترونیک سر از بازار غیررسمی درمی آورند: «در ماه های گذشته مواردی مشاهده شده که نسخه هایی برای بیمارانی صادر شده که وجود خارجی نداشته اند یا مدارک مورد استفاده محل تردید بوده است.»
به گفته او، در چنین مواردی دارو با حمایت دولت و بیمه از شبکه رسمی دریافت می شود، اما به جای مصرف توسط بیمار، در اختیار واسطه ها قرار می گیرد و با قیمت های بالاتر در بازار غیررسمی فروخته می شود. نظری فرد تاکید می کند: «نتیجه این روند، خروج دارو از چرخه رسمی و دشوارتر شدن دسترسی بیماران حقیقی به داروهای کمیاب است.»
بدهیِ بیمه ها به نیم سال رسیده است
این داروساز یکی از ریشه های اصلی مشکلات بازار دارو را تأخیر در پرداخت مطالبات می داند. او می گوید: «بدهی بیمه ها به شش تا هفت ماه رسیده است. وقتی پول در زنجیره دارو برنگردد، واردکننده نمی تواند واردات انجام دهد، تولیدکننده نمی تواند مواد اولیه بخرد و داروخانه هم با کمبود نقدینگی مواجه می شود.
در شرایط تورمی، تأخیر طولانی در پرداخت مطالبات صدمه بیشتری به فعالین حوزه دارو وارد می نماید. ممکنست داروخانه یا شرکت دارویی زمانی خدمات عرضه کرده باشد که نرخ ارز و هزینه ها بسیار پایین تر بوده، اما چند ماه بعد مطالباتش را دریافت کند؛ زمانی که هزینه ها چند برابر شده است.»
دو تهدید جدی برای آینده بازار دارو
نظری فرد در پایان، دو تهدید اصلی بازار داروی ایران را چنین توصیف می کند: «اول، بدهی دولت و بیمه ها که گردش مالی صنعت دارو را مختل کرده است و دوم، خروج دارو از شبکه رسمی و گسترش فروش آن در بازار غیررسمی.»
او اخطار می دهد: «امروز بخش قابل توجهی از داروهای کمیاب به جای این که در اختیار بیماران قرار بگیرد، در دست واسطه ها و دلالان است. اگر برای این وضعیت چاره ای اندیشیده نشود، هم کمبودها تشدید می شود و هم دسترسی بیماران به دارو دشوارتر خواهد شد.»
منبع: tebeasil.ir
