علائمی دهانی که ممکنست نشان دهنده بیماریهای جدی باشند

طب اصیل به نقل از خبرنگاران جوان: پزشکان خاطرنشان می کنند که دهان دریچه ای حیاتی به سمت سلامت کلی بدن است، برای اینکه میزبان میلیارد ها باکتری بوده و نقطه ورود غذا، نوشیدنی و هوایی است که مصرف می نماییم. در بعضی موارد، تغییرات مشاهده شده در دهان می تواند نشانه های اولیه ای از سایر مشکلات زمینه ای سلامتی باشد.
دکتر یِو داویدوف، دندانپزشک عمومی در نیویورک، گفت: «دهان تنها بخش از بدن است که پزشک می تواند بدون احتیاج به برش جراحی، همزمان استخوان، بافت نرم، رگ های خونی و باکتری ها را در آن مشاهده کند.»

در این گزارش به بعضی از علایم کلیدی اشاره می نماییم که نباید نادیده گرفته شوند:

درد دندان

باآنکه درد دندان امکان دارد اولین نشانه یک مشکل به نظر برسد، اما در خیلی از موارد، این درد تنها در مراحل پیشرفته تر بروز می کند. دکتر داویدوف توضیح داد که درد معمولا زمانی ظاهر می شود که پوسیدگی دندان به صورت قابل توجهی پیشرفت کرده باشد. پوسیدگی زمانی شروع می شود که باکتری های دهان از قند ها و نشاسته ها تغذیه کرده و اسید هایی تولید می کنند که مینای دندان را از بین می برند؛ فرآیندی که بعد از تجمع پلاک و سفت شدن آن و تبدیلش به جرم دندان (تارتار) رخ می دهد.
در مراحل ابتدایی، پوسیدگی امکان دارد بدون علامت باشد؛ حساسیت به نوشیدنی های سرد و مواد شیرین اغلب در مراحل بعدی ایجاد می شود و بعد از رسیدن پوسیدگی به عصب دندان، درد بروز می کند.
دکتر کامی هاس، متخصص ارتودنسی، گوشزد نمود که قطع شدن درد لزوماً به مفهوم برطرف شدن مشکل نیست؛ امکان دارد عصب دندان از بین رفته باشد در حالیکه عفونت همچنان درحال پیشرفت است. او افزود که پوسیدگی درمان نشده دندان می تواند منجربه آبسه شود و عفونت آن به صورت بالقوه به استخوان فک، سینوس ها و بافت های اطراف سرایت کند. همچنین، بیماری های درمان نشده دندان و لثه به سبب نقش التهاب مزمن و باکتری ها، با مشکلات سلامتی متعدد دیگری نیز مرتبط دانسته شده اند.

خونریزی و تورم لثه ها

خونریزی مکرر لثه طبیعی نیست و امکان دارد نشانه ای از التهاب لثه (ژنژیویت) یا بیماری پریودنتال (بیماری بافت های نگهدارنده دندان) باشد. دکتر هاس اظهار داشت: «لثه ها صرفا حساس نیستند، بلکه گرفتار التهاب شده اند.» او اشاره کرد که خونریزی های مکرر نیازمند توجه و پیگیری است، بخصوص اگر این وضعیت هفته ها ادامه یابد.
در مراحل پیشرفته، باکتری ها می توانند به زیر خط لثه نفوذ کنند و موجب التهاب و لطمه به استخوانی شوند که دندان ها را در جای خود نگه می دارد؛ امری که می تواند در نهایت منجربه از دست رفتن دندان شود. بیماری های لثه (پریودنتال) با سایر مشکلات سلامتی مانند بیماری های قلبی، سکته مغزی و دیابت نیز مرتبط هستند.
در موارد نادر، خونریزی غیرعادی—به ویژه اگر با کبودی، خستگی یا تب همراه باشد—ممکن است نشان دهنده اختلالات انعقاد خون یا بیماری هایی مانند سرطان خون (لوسمی) باشد و نیازمند بررسی پزشکی است.

لق شدن دندان ها

اگر فرد بزرگسالی متوجه لق شدن دندان خود شود، نباید این مساله را نادیده بگیرد. داویدوف توضیح داد که دندان ها توسط رباط ها در استخوان فاز محکم نگه داشته می شوند؛ بنابراین، لق شدن دندان امکان دارد نشان دهنده لطمه به استخوان یا بافت های نگهدارنده باشد. بیماری پیشرفته لثه اغلب علت این مشکل است، هرچند دندان قروچه در خواب نیز می تواند در بروز آن نقش داشته باشد.
در موارد نادر، لق شدن یک دندان بدون علت مشخص امکان دارد نشانه وجود تومور یا کیست در فک باشد که انجام آزمایش های تصویربرداری و تشخیص دقیق را ضروری می سازد. بوی بد دهان و طعم ناخوشایند بوی بد دهان امکان دارد موقتی باشد (مثلاً ناشی از مصرف غذا هایی مانند سیر یا ماهی)، اما اگر با وجود مسواک زدن همچنان ادامه یابد، امکان دارد نشان دهنده یک مشکل زمینه ای باشد که احتیاج به تشخیص دارد.
برخی باکتری ها که زیر لثه ها یا روی زبان تجمع می کنند، ترکیبات بدبو تولید می کنند؛ خشکی دهان نیز یکی دیگر از علل شایعی است که اغلب نادیده گرفته می شود. هاس توضیح داد که بزاق به خنثی سازی اسید ها و شستن باکتری ها کمک می کند؛ بنابراین، کاهش تولید بزاق—که ناشی از مصرف داروها، تنفس دهانی یا استفاده از دهان شویه های حاوی الکل است—می تواند مشکلات بهداشت دهان و دندان را تشدید کند. وجود طعم ناخوشایند و مداوم در دهان نیز امکان دارد با سایر بیماری ها، مانند سندرم شوگرن یا بیماری های کلیوی، ارتباط داشته باشد.

زخم های دهانی مزمن (طولانی مدت)

بیشتر زخم های دهانی جزئی هستند و خودبه خود بهبود می یابند؛ در عین حال، هرگونه زخم، توده یا لکه سفید یا قرمزی که ظرف دو هفته بهبود نیابد، نیازمند معاینه پزشکی است. داویدوف اشاره کرد که در بعضی موارد، این علایم می توانند نشان دهنده سرطان دهان باشند، بخصوص اگر روی زبان ظاهر شوند. سرطان دهان با چندین عامل خطر مرتبط می باشد که مهم ترین آنها عبارتند از: استعمال دخانیات، مصرف بیش ازحد الکل و برخی عفونت های ویروس پاپیلومای انسانی (HPV). زخم های مکرر نیز امکان دارد با کمبود آهن یا اسید فولیک و یا برخی بیماری های خودایمنی مرتبط باشند.

چطور می توان بهداشت دهان و دندان را به خوبی حفظ کرد؟

پیشگیری با اقدامات ساده ای شروع می شود: مسواک زدن دو بار در روز با خمیردندان حاوی فلوراید، استفاده از نخ دندان، پرهیز از استعمال دخانیات و نوشیدن آب کافی، علاوه بر انجام معاینات منظم دندانپزشکی و جرم گیری حرفه ای. اشخاصی که سابقه بیماری لثه دارند، بسته به وضعیتشان امکان دارد نیاز داشته باشند دفعات بیشتری به دندانپزشک مراجعه نمایند.